{"id":976,"date":"2018-12-27T09:00:01","date_gmt":"2018-12-27T08:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/?p=976"},"modified":"2018-12-20T12:34:11","modified_gmt":"2018-12-20T11:34:11","slug":"ba-al-zenekienkable-elektrikoak-mundua-aldatu-zuela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/ba-al-zenekien\/ba-al-zenekienkable-elektrikoak-mundua-aldatu-zuela\/","title":{"rendered":"Ba al zenekien\u2026kable elektrikoak mundua aldatu zuela?"},"content":{"rendered":"<p>Asmakizun handi horrek pertsonen bizimodua irauli zuen, elektrizitatea txoko guztietara eramatean.<\/p>\n<p>Gezurra dirudi beste garai batean kable elektrikorik gabe bizitzerik izan zutenik. Asmakizun hori agertzean, 180\u02da-ko aldaketa gertatu zen, mundua hankaz gora jarri zuen (onerako, noski), eta pertsonen bizi-kalitatea hobetu zuen. Gaur egun, pentsaezina da elektrizitaterik gabe bizi ahal izatea, leku guztietan baitago: fabrikak, ospitaleak, zentro komertzialak, bulegoak, etxebizitzak,\u2026 Eta egunero makina bat gauza egiteko erabiltzen dugu: janaria prestatzeko, ordenagailuarekin lan egiteko, ilea lehortzeko, e.a.<\/p>\n<p><strong>Nola sortu zen? <\/strong><\/p>\n<p>Izaera elektrikoaren lehen fenomenoez Greziako <a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Tales_de_Mileto\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Tales de Mileto<\/strong><\/a> filosofoa ohartu zen, baina 1780. urtean, <a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Alessandro_Volta\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Alessandro Voltak<\/strong><\/a>, pila elektrikoaren asmakizunari esker, jakin zuen elektrizitatea sortzean kobrea edo aluminioa bezalako metal eroaleak behar zirela, elektrizitatearekin kargatutako gorputz batekin harremanetan jartzean, hori puntu guztietara eramate arren.<\/p>\n<p><strong>Lehen kableak kobrezko plaka lodiak ziren, <\/strong>eta denborarekin tamainaz txikitzen joan ziren, harik eta kable elektriko bilakatu arte. Asmakizun horrek elektrizitatearen aplikazio teknologikoei buruzko interesa piztu zuen XIX. mendearen erdi aldera. Orduan, <a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Thomas_Alva_Edison\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Thomas Alva Edisonek<\/strong><\/a><strong> (bonbilla asmatu zuenak) edo <\/strong><a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Samuel_Morse\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Samuel Morsek<\/strong><\/a><strong> (telegrafoaren asmatzaileak) energia elektrikoa behar zuten aparatuak asmatu zituzten, elektrizitatea kaleetara eta etxebizitzetara eramatea bultzatzearekin batera. <\/strong><\/p>\n<p>Jada XX. mendean, energia-iturri gisa elektrizitatea behar zuten asmakizun eta aplikazio berriak agertzean, <strong>elektrizitatearen iraultza<\/strong> etorri zen, eta beranduago <strong>elektronikarena. <\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asmakizun handi horrek pertsonen bizimodua irauli zuen, elektrizitatea txoko guztietara eramatean. Gezurra dirudi beste garai&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53],"tags":[113,585,637,43],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/976"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/976\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.segurmaniazurekin.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}