Negozioaren parte den segurtasuna: ETEen prebentzio-kulturaren lidergoan kudeatzeko gakoak
Segurmania
Pentsatu ekoizpen-bilera bat egiten ari direla industria-enpresa txiki batean. Premiazko eskaera bat dago, baina makina bat arazoak izaten ari da egun batzuetan, eta langile berri bat sartu da txandan. Ostiralera nola iritsiko diren esaten ari dira. —Eta prebentzioa? —Horretaz aholkularitza arduratzen da. Esaldia lasaigarria izan daiteke. Zerbitzu bat kontratatuta dugu, ebaluazioak eginda daude eta azterketa medikoak programatuta. Baina eskaera hori onartzeko, konponketa atzeratzeko edo langile berria bakarrik lanean jartzeko erabakia mahai horretan hartzen ari dira. Eta erabaki horiek ere prebentzioa dira.
Pentsatu ekoizpen-bilera bat egiten ari direla industria-enpresa txiki batean. Premiazko eskaera bat dago, baina makina bat arazoak izaten ari da egun batzuetan, eta langile berri bat sartu da txandan. Ostiralera nola iritsiko diren esaten ari dira.
—Eta prebentzioa?
—Horretaz aholkularitza arduratzen da.
Esaldia lasaigarria izan daiteke. Zerbitzu bat kontratatuta dugu, ebaluazioak eginda daude eta azterketa medikoak programatuta. Baina eskaera hori onartzeko, konponketa atzeratzeko edo langile berria bakarrik lanean jartzeko erabakia mahai horretan hartzen ari dira.
Eta erabaki horiek ere prebentzioa dira.
Euskal Herriko industrian ondo ezagutzen dugu errealitate hori. Enpresek piezak mekanizatzen dituzte, produktu kimikoak formulatu, beirazko ontziak egin, osagaiak fabrikatu edota instalazioetako mantentze-lanak egiten dituzte, doitutako egiturak eta erantzun azkarrak behar dituzten bezeroak izanik. Enpresa askotan, pertsona berak negoziatzen du bankuarekin, bezero nagusia artatzen du eta makina bat noiz aldatuko den erabakitzen du.
Prebentzio-kulturaz arduratzeko eskatzea, dagoeneko paperik onartzen ez duen mahai bati beste karpeta bat gehitzea litzateke.
Hala ere, lidergo horren zati handi bat gainean jada dituen gaiak konpontzean gauzatzen da.
Ekipo bat erosten denean, nola garbitu eta mantenduko den galdetu behar da; epe bat arriskuan jartzean, prestatzeko denborarik badagoen; arduradun batek gelditu egin behar dela adierazten duenean, lana berrantolatzen laguntzen zaion edo zenbat diru galduko dugun galdetzen hasten garen.
Eta langileek erantzun horien bidez ikasten dute. Sarreraren ondoan jarrita dagoen karteletik baino askoz gehiago.
Baina… nondik hasiko gara gure erakundean prebentzio-kultura hori ezartzeko?
Lehenik eta behin, ez da ezer egiten hasi behar erabaki irmorik, konpromisorik edo planik izan gabe. Planak zuzendaritzaren konpromiso hori idatziz jasoko du, helburu, mugarri, adierazle eta PDCA ziklo (Planifikatu, Egin, Egiaztatu, Jardun) eta guzti.
Ekintzak asko dira, eta erakunde osoan ezar daitezke, goitik behera.
Esate baterako, industria kimikoan, enpresaren bilera guztietan, administrazio-kontseilutik hasi eta fabrikako bileretaraino, ohikoa da beti salbuespenik gabe Safety Moment batekin hastea; hau da, 10 minutu segurtasunari eskainita. Baliteke azken intzidentziaren inguruko analisiaren emaitzak aurkeztea, guztion artean adierazleak aztertzea edo beste fabrika batean gertatutako istripu bat aipatzea.
Altzairu-fabrika batean, duela gutxi, segurtasun-lidergoari buruzko prestakuntza-programa bat garatu zuten, pertsonei arduradunei zuzendua, eta praktika zehatz bat: txanda bakoitzaren hasieran, bost minutuz istripuen prebentzioari buruz hitz egitea.
ETE batek ez du kimika edo siderurgia baten egitura. Baina minutu batzuk izan ditzake zer lan egingo diren, zer aldatu den eta arreta berezia non jarri behar den berrikusteko. Irakaskuntza erraz hau eman dezakegu: segurtasunak lekua du ekoizpenaren eguneroko antolamenduaren barruan.
Duela bi urte eskas, Gipuzkoako galdategi garrantzitsu batean ezarritako ereduan, segurtasuna eta osasuna enpresa-kudeaketan sartu behar ziren eta prebentzio-kultura garatu behar zen. Halaber, langileek kontsultatzeko eta parte hartzeko mekanismoak ezarri zituzten. Izan ere, funtsezkoa da lanpostuak ondoen ezagutzen dituzten pertsonen iritzia izatea.
Pentsa dezagun hogeita hamar laguneko enpresa bat dugula: lanpostu bat aldatu aurretik, galde diezaiegun erabiltzen dutenei. Makina bat erosia aurretik, eser gaitezen, baita ere, mantentze-lanetako eta prebentzioko langileekin. Eta norbaitek zailtasun bat adierazten duenean, azal dezagun zer egingo den, nor arduratuko den eta noizko izango den.
Izan ere, gauza gutxik higatzen dute parte-hartzea, askotan galdetzeak eta inoiz ez erantzuteak bai, ordea.
Industria-talde handiagoen esperientziak ezagutzeak ez gaitu kikildu behar, egokitu daitezkeen praktikak identifikatzeko aukera ematen digu-eta. ETE batek intzidentzia bat berrikus dezake kongresu bat antolatu gabe: inplikatutako pertsonak biltzea, zer gertatu zen ulertzea eta arazoa erraztu zuten baldintzak zuzentzea. Ondoren, irtenbideak funtzionatzen duela egiaztatu beharko du.
Hor, gerentziak ordezka ezin daitekeen zeregina du: jarraipena ematea.
Ez da nahikoa susto baten ondoren segurtasunaz arduratzea. Konpontzeko dagoen konponketara itzuli behar da, aurrekontua esleitu eta prozedura eskura dauden baliabideekin bete daitekeen egiaztatu. Hori aurreikusita izateaz gain, bete egin behar da.
Istripuak baino zerbait gehiago begiratzea ere komeni da. Bajarik gabe hilabeteak izatea albiste ona da, baina abisuak konpontzen ari diren, mantentze-lan kritikoa egunean dagoen eta langile berriek behar adinako laguntza jasotzen duten jakin behar dugu.
Erakundeko liderrak tailerrera, instalaziora edo laborategira jaitsi behar du. Entzun behar du zer maniobra segurtasunez egitea kostatzen den, esku-hartze bat zer babesek zailtzen duen edo zer lan egiten den beti konponketa batekin. Elkarrizketa horri esker, hileroko laburpenetan agertzen ez den informazioa eskura dezake gerentziak.
ETE batean, gertutasunak bereziki ikusgarri egiten du koherentzia. Denek badakite zuzentzen duenak babes-ekipamenduak erabiltzen dituen, sarbideak errespetatzen dituen eta arriskuaren berri ematen duena babesten duen.
Halaber, badakite arauak negoziagarriak diren eskaera garrantzitsu bat iristen denean.
Segurtasuna negozioan sartzen da, pertsonak, instalazioak eta modu fidagarrian lan egiteko gaitasuna negozioaren parte baitira. Gerentziak horrela erakusten du aurrekontua egitean, erostean, kontratatzean eta antolatzean.
Zuzendaritza-bilera batean, hurrena norbaitek prebentzioaz nor arduratzen den galdetzen badu, mahaiaren inguruan begiratzea komeniko litzateke.
Ziurrenik han egongo dira prebentzioaren alde gehien egin dezaketen pertsonak.
Luis Blanco Urgoiti
AVEQ-KIMIKAko Idazkari Nagusia